Tussen de akkers van Zonnegoed in Ens verandert het landschap stap voor stap. Vogels vliegen af en aan, bloemen kleuren de randen van het land en nieuwe groenstroken geven het gebied steeds meer variatie. Wat nu nog klein is, moet de komende jaren uitgroeien tot een landschap waarin landbouw, biodiversiteit en lokaal voedsel samenkomen.
De basis daarvoor werd al in 1992 gelegd door Joost van Strien. Vanuit zijn zoektocht naar een landbouwsysteem dat ook op de lange termijn houdbaar blijft, groeit Zonnegoed uit tot een biologisch-vegan akkerbouwbedrijf waar bodemgezondheid, biodiversiteit en agroforestry centraal staan. Bedrijfsleider Sanne van Leeuwen (31) en docent agro-ecologie en adviseur Linder van den Heerik (44) bouwen daar vandaag de dag verder aan. ‘Het gaat om gezond voedsel verbouwen op een manier die ook over honderd jaar nog werkt,’ legt Sanne uit. Voor Zonnegoed gaat agroforestry verder dan natuur en bodemgezondheid. Samen met andere boeren binnen KKAF (Korte Keten Agroforestry Flevoland) onderzoekt het bedrijf hoe producten uit agroforestry ook lokaal verwerkt en verkocht kunnen worden. Walnoten en ciderappels moeten straks niet alleen op het land groeien, maar ook hun weg vinden naar Flevolandse consumenten. Zo komen landbouw, landschap en de korte keten steeds dichter bij elkaar.
Tussen de akkers van Zonnegoed in Ens verandert het landschap stap voor stap. Vogels vliegen af en aan, bloemen kleuren de randen van het land en nieuwe groenstroken geven het gebied steeds meer variatie. Wat nu nog klein is, moet de komende jaren uitgroeien tot een landschap waarin landbouw, biodiversiteit en lokaal voedsel samenkomen.
De basis daarvoor werd al in 1992 gelegd door Joost van Strien. Vanuit zijn zoektocht naar een landbouwsysteem dat ook op de lange termijn houdbaar blijft, groeit Zonnegoed uit tot een biologisch-vegan akkerbouwbedrijf waar bodemgezondheid, biodiversiteit en agroforestry centraal staan. Bedrijfsleider Sanne van Leeuwen (31) en docent agro-ecologie en adviseur Linder van den Heerik (44) bouwen daar vandaag de dag verder aan. ‘Het gaat om gezond voedsel verbouwen op een manier die ook over honderd jaar nog werkt,’ legt Sanne uit. Voor Zonnegoed gaat agroforestry verder dan natuur en bodemgezondheid. Samen met andere boeren binnen KKAF (Korte Keten Agroforestry Flevoland) onderzoekt het bedrijf hoe producten uit agroforestry ook lokaal verwerkt en verkocht kunnen worden. Walnoten en ciderappels moeten straks niet alleen op het land groeien, maar ook hun weg vinden naar Flevolandse consumenten. Zo komen landbouw, landschap en de korte keten steeds dichter bij elkaar.
‘De effecten van agroforestry zie je niet van de ene op de andere dag,’ vertelt Sanne. ‘Sinds het voedselbos hier een paar jaar geleden werd aangelegd, merken we steeds meer verschil. Je voelt het zodra je erin loopt. Er is minder wind, meer leven en een totaal ander microklimaat.’ Dat voedselbos groeit nog volop en trekt vogels, insecten en reeën aan. Voor Zonnegoed is het een bevestiging dat bomen een belangrijke rol kunnen spelen in de landbouw van de toekomst. Tussen de akkers komt om de tachtig meter een vaste groenstrook met bomen, kruiden en bloemen. In die groenstroken groeien straks ciderappelbomen en walnoten. ‘Variatie zorgt voor biodiversiteit,’ legt Linder uit. ‘Hoe meer verschillende gewassen en meerjarige planten je combineert, hoe sterker het systeem uiteindelijk wordt.’
Linder ziet op deze plek kansen voor streekproducten en een sterkere verbinding tussen boer en consument. Die gedachte sluit naadloos aan bij de doelen van KKAF. ‘In Engeland en Frankrijk zie je prachtige landschappen met hoogstambomen, hagen en lokale producten die echt verbonden zijn aan een streek,’ vertelt hij. ‘Als je daar cider drinkt, proef je het landschap. Dat gevoel zouden we hier ook meer mogen krijgen.’ Voor Zonnegoed is die verbinding met de korte keten een logische volgende stap. Het bedrijf verkoopt al groentepakketten rechtstreeks aan klanten en onderzoekt nu samen met andere boeren binnen KKAF hoe walnoten en ciderappels lokaal verwerkt en verkocht kunnen worden. ‘We zijn trots op wat hier groeit,’ zegt Sanne. ‘Dan is het mooi als mensen ook weten waar hun eten vandaan komt.’
Toch blijft agroforestry ook spannend. Bomen vragen ruimte, tijd en investeringen. Een walnotenboom levert pas na jaren echt opbrengst op en ook ciderappelbomen groeien langzaam uit tot volwaardige productiebomen. ‘Je zet iets neer waarvan je pas veel later ziet wat het doet,’ zegt Linder. ‘Dat vraagt vertrouwen op de lange termijn.’ Volgens Sanne is dat precies waarom pioniers nodig zijn. ‘Je merkt pas wat bomen doen als je ermee begint. Natuurlijk blijft het spannend, maar je kunt ook klein van start. Probeer het ergens uit en kijk wat er gebeurt.’ Juist op de Flevolandse akkers zien Sanne en Linder kansen voor meer beschutting en variatie. Zeker met het veranderende klimaat wordt dat steeds belangrijker.
Bij Zonnegoed draait agroforestry niet alleen om opbrengst. Het gaat ook om bewustwording en de verbinding tussen boer en burger. Achter het voedselbos ligt inmiddels een groen amfitheater waar vorig jaar meerdere theatervoorstellingen plaatsvonden. Ook denkt Zonnegoed na over rondleidingen en educatie. ‘Veel kinderen weten niet meer waar voedsel vandaan komt,’ zegt Sanne. ‘Dan is het toch mooi als mensen hier kunnen rondlopen en zelf zien hoe het groeit.’ Ondertussen werken Sanne en Linder verder aan de volgende stap. De eerste bomen staan sinds afgelopen winter in de grond. Nu begint het lange proces van verzorgen, onderzoeken en leren. ‘Over vijf jaar hopen we de eerste effecten al te kunnen zien,’ vertelt Linder. ‘Nog meer biodiversiteit, minder wind en een sterker systeem. En hopelijk ook de eerste appels voor cider.’
Voor Zonnegoed voelt het niet als een experiment met een ‘einde’. Eerder als een landschap dat langzaam blijft groeien. ‘Wij geloven dat landsbouw en natuur elkaar kunnen versterken,’ zegt Sanne. ‘Daar bouwen we hier iedere dag verder aan.’