De akkerbouw staat voor grote uitdagingen door extremer weer, strengere regels en stijgende kosten. Tegelijk blijft een goed inkomen en gezonde gewassen belangrijk. Daarom zoeken steeds meer akkerbouwers naar manieren om hun bedrijf robuuster te maken. Agroforestry lijkt daarbij kansrijk: het combineren van akkerbouw met bomen en struiken, bijvoorbeeld via rijen bomen of houtsingels langs percelen. Dit kan bijdragen aan een sterker landbouwsysteem door meer biodiversiteit, koolstofvastlegging, minder verdamping en een betere bodemkwaliteit.
Uitdagingen
Toch zijn veel akkerbouwers nog voorzichtig. Dicht bij bomen kan de opbrengst van gewassen lager zijn door schaduw en concurrentie om water. Tegelijk zijn er aanwijzingen dat verder in het perceel juist positieve effecten optreden, zoals minder wind en een beter microklimaat. In buitenlandse literatuur zien we dit terug, maar in Nederland ontbreekt nog betrouwbare praktijkdata, waardoor veel boeren het risico nog te groot vinden.
Project
Dit project is opgezet om juist die kennis te verzamelen. In Flevoland, Noord-Holland en Zeeland werken we samen met akkerbouwers om in de praktijk te meten wat er gebeurt in het veld. Daarbij gebruiken we bestaande houtsingels, bomenrijen en bosranden langs akkerbouwpercelen, die lijken op een volwassen agroforestry-systeem en daarom geschikt zijn om de effecten van bomen op gewassen te onderzoeken.
Op de percelen meten we op verschillende afstanden van de bomen hoe het gewas aardappel groeit. We kijken naar opbrengst, gewasgezondheid, bodemvocht en de bladnatperiode, een belangrijke indicator voor schimmelziekten zoals fytoftora. Door deze gegevens te combineren krijgen we inzicht in het microklimaat en de invloed van bomen daarop.
De metingen worden meerdere jaren uitgevoerd voor betrouwbare resultaten. De gegevens worden geanalyseerd en besproken met boeren en onderzoekers. Op basis daarvan ontwikkelen we praktische ontwerpen voor agroforestry in de akkerbouw, waarbij voordelen zoals windbescherming en betere bodemkwaliteit worden benut en mogelijke nadelen, zoals schaduwwerking worden beperkt.
Resultaten
De resultaten worden gedeeld via veldbijeenkomsten, vakbladen en agroforestry-netwerken. Uiteindelijk willen we praktische richtlijnen ontwikkelen waarmee akkerbouwers zelf kunnen bepalen hoe bomen het beste in hun bedrijf passen. Zo helpt dit project om agroforestry stap voor stap toepasbaar te maken in de Nederlandse akkerbouw.
Looptijd project: 2026-2028
Aanvragers:
- Boerderij Saalland
Wim Stegeman – biologisch-dynamisch akkerbouwbedrijf in Lelystad (Flevoland). - Gawijzend Agro
Luuk Kerckhaert – grootschalig akkerbouwbedrijf in Middenmeer (Noord-Holland) - Akkerbouwbedrijf Geerse
Christiaan Geerse – akkerbouwbedrijf in Koudekerke (Zeeland)
Daarnaast zijn de provinciale agroforestry-netwerken van Flevoland, Noord-Holland en Zeeland betrokken. Het Louis Bolk Instituut voert het onderzoek uit.